Ένα από τα πιο περίεργα, απρόβλεπτα και συχνά παρεξηγημένα συμπτώματα της μετεμμηνόπαυσης είναι η ξαφνική εμφάνιση δυσανεξιών σε τροφές που για ολόκληρη τη ζωή ήταν απόλυτα ανεκτές. Πολλές γυναίκες αναφέρουν ότι «ξαφνικά» δεν μπορούν να πιούν γάλα, να φάνε ψωμί, κάποια φρούτα ή ακόμα και απλά γεύματα που έτρωγαν καθημερινά. Το πιο παράξενο είναι ότι οι αντιδράσεις δεν είναι πάντα ίδιες. Άλλες φορές προκαλούν φούσκωμα, άλλες δυσφορία στο έντερο και άλλες ανεξήγητη κόπωση μετά το φαγητό.
Αυτό δεν είναι σύμπτωση. Είναι αποτέλεσμα πραγματικών, βιολογικών αλλαγών που συμβαίνουν στο έντερο, στο ανοσοποιητικό σύστημα και στον τρόπο πέψης μετά την εμμηνόπαυση.
Γιατί το σώμα γίνεται πιο ευαίσθητο μετά την εμμηνόπαυση;
Μετά την εμμηνόπαυση, τα οιστρογόνα σταθεροποιούνται σε χαμηλά επίπεδα. Αυτή η μεταβολή επηρεάζει:
• τη λειτουργία των πεπτικών ενζύμων
• την ταχύτητα διάσπασης των τροφών
• τη μικροχλωρίδα του εντέρου
• τη διαπερατότητα του εντερικού τοιχώματος
• την ανοσολογική απόκριση σε συγκεκριμένα συστατικά
Το έντερο δεν είναι ένας στατικός οργανισμός. Είναι ένας «ζωντανός» ιστός που αλλάζει ανάλογα με τις ορμόνες, τις ηλικιακές μεταβολές και το στρες.
Στη μετεμμηνόπαυση, η πέψη μπορεί να γίνεται πιο αργή, τα αέρια να παράγονται πιο εύκολα και ο οργανισμός να μην επεξεργάζεται τις τροφές με τον ίδιο ρυθμό.
Οι πιο κοινές τροφές που προκαλούν ξαφνικές δυσανεξίες
Δεν υπάρχει «κανόνας», αλλά ορισμένες ομάδες τροφών γίνονται πιο συχνά ενοχλητικές:
• γαλακτοκομικά (ιδίως γάλα)
• προϊόντα σίτου (ψωμί, μακαρόνια)
• όσπρια
• μήλα, αχλάδια και τρόφιμα πλούσια σε φρουκτόζη
• τροφές υψηλές σε FODMAPs
• λιπαρά γεύματα
• έτοιμα προϊόντα με πρόσθετα
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορείς πλέον να τα καταναλώνεις. Σημαίνει ότι το σώμα χρειάζεται διαφορετικό τρόπο προσέγγισης.
Γιατί η λακτόζη συχνά γίνεται πιο δύσκολη;
Η ικανότητα πέψης της λακτόζης μειώνεται φυσιολογικά με την ηλικία.
Όταν συνδυαστεί με:
• χαμηλότερα οιστρογόνα
• πιο αργή πέψη
• λιγότερα ένζυμα στο λεπτό έντερο
Ολα αυτά προκαλουν φούσκωμα, αέρια ή θορύβους στο έντερο. Πολλές γυναίκες μπορούν να καταναλώσουν γιαούρτι αλλά όχι γάλα, επειδή το γιαούρτι έχει ήδη «προ-χωνευτεί» από τα βακτήρια.
Η σχέση οιστρογόνων και εντερικής διαπερατότητας
Η πτώση των οιστρογόνων επηρεάζει τα «tight junctions», μικρές δομές που κρατούν το εντερικό τοίχωμα σταθερό και ελεγχόμενο.
Όταν χαλαρώνουν:
• μικρά μόρια περνούν πιο εύκολα
• το ανοσοποιητικό ενεργοποιείται
• εμφανίζονται τροφικές ευαισθησίες που δεν υπήρχαν
Αυτό οδηγεί σε συμπτώματα όπως:
• θόρυβοι εντέρου
• περίεργη δυσφορία μετά το φαγητό
• κόπωση πριν καν ολοκληρωθεί η πέψη
• εναλλαγές διάρροιας και δυσκοιλιότητας
Το πιο αθόρυβο σύμπτωμα: η κόπωση μετά το φαγητό
Πολλές γυναίκες δεν συνδέουν τη μεταγευματική κόπωση με τροφική δυσανεξία. Όμως το ανοσοποιητικό, όταν «ενοχλείται» από μια τροφή, δαπανά ενέργεια για να τη διαχειριστεί. Έτσι δημιουργείται μια ξαφνική πτώση ενέργειας. Είναι από τα πιο υποτιμημένα σημάδια ότι το σώμα δεν ανέχεται κάποια τροφή όπως παλιά.
Τι μπορείς να κάνεις για να βοηθήσεις το σώμα σου χωρίς υπερβολές
Δεν χρειάζεται αυστηρή δίαιτα ούτε πανικός.
Χρειάζεται παρατήρηση και ήπιες αλλαγές.
Πρακτικοί τρόποι ανακούφισης
• κατανάλωσε τροφές με απλά συστατικά
• προτίμησε τρόφιμα που έχεις δοκιμάσει πολλές φορές
• κάνε 2–3 ημερολόγιο τροφών για να εντοπίσεις μοτίβα
• περιόρισε προσωρινά τις «ύποπτες» τροφές και επανέλαβέ τες αργότερα
• χρησιμοποίησε ήπιες μορφές προβιοτικών
• τρώγε αργά, με καλό μάσημα
• απέφυγε τα πολύ πικάντικα και πολύ λιπαρά γεύματα
Το πιο σημαντικό είναι να μην πιέζεις το σώμα σου να «ανέχεται» πράγματα που απλά δεν θέλει πια.
Η ψυχολογική πλευρά που δεν συζητιέται
Οι αλλαγές στη σχέση σου με το φαγητό μπορεί να επηρεάσουν:
• την αυτοπεποίθηση
• τη διατροφή σε κοινωνικές εκδηλώσεις
• το αίσθημα ελέγχου πάνω στο σώμα
• την όρεξη και τη διάθεση
Πολλές γυναίκες φοβούνται ότι «κάτι δεν πάει καλά», στην πραγματικότητα όμως, το σώμα τους απλώς λειτουργεί διαφορετικά και χρειάζεται νέα προσέγγιση, όχι ανησυχία.
Πότε χρειάζεται να συμβουλευτείτε γιατρό
• επίμονη διάρροια
• ανεξήγητη απώλεια βάρους
• αίμα στα κόπρανα
• έντονος πόνος
• συμπτώματα που επιμένουν πάνω από 6 εβδομάδες
Στις περισσότερες περιπτώσεις όμως, οι νέες δυσανεξίες είναι ένα φυσιολογικό κομμάτι της μετεμμηνόπαυσης.
