Πολλές γυναίκες στη μετεμμηνόπαυση παρατηρούν ότι το στρες δεν «φεύγει» όπως παλιά. Ένα μικρό γεγονός μπορεί να επηρεάσει όλη την ημέρα. Μια ένταση στη δουλειά μπορεί να αφήσει αίσθημα κόπωσης για ώρες. Ακόμη και μια σκέψη μπορεί να προκαλέσει αύξηση παλμών ή βάρος στο στήθος χωρίς σοβαρό λόγο.
Και κυρίως: το σώμα φαίνεται να αντιδρά πιο έντονα και πιο απότομα, «καταγράφοντας» πιο ξεκάθαρα τις επιπτώσεις του στρες. Πολλές γυναίκες λένε χαρακτηριστικά: “Δεν αντέχω τα ίδια πράγματα που άντεχα πριν”. Αυτό δεν είναι ευαισθησία ούτε αδυναμία. Είναι πραγματική βιολογική αλλαγή.
Ο ρόλος των οιστρογόνων στο στρες και τι συμβαίνει όταν πέφτουν
Τα οιστρογόνα δεν ρυθμίζουν μόνο το αναπαραγωγικό σύστημα. Έχουν άμεση συμμετοχή στη λειτουργία του εγκεφάλου και του άξονα στρες (HPA axis).
Σε χαμηλά επίπεδα, όπως στη μετεμμηνόπαυση:
• η κορτιζόλη ανεβαίνει πιο εύκολα
• χρειάζεται περισσότερη ώρα για να επανέλθει
• το νευρικό σύστημα γίνεται πιο αντιδραστικό
• η καρδιά ανταποκρίνεται πιο έντονα σε συναισθηματικά ερεθίσματα
• η ικανότητα ψυχραιμίας μειώνεται
Δεν είναι ψυχολογικό, δεν είναι «ιδέα», αλλά είναι η επίδραση των ορμονών στον εγκέφαλο.
Γιατί στη μετεμμηνόπαυση νιώθεις ότι το στρες σε εξαντλεί πιο γρήγορα
Στη μετεμμηνόπαυση αλλάζουν σημαντικά:
1. Ο τρόπος που το σώμα επεξεργάζεται την αδρεναλίνη
Ο οργανισμός τη μεταβολίζει πιο αργά, άρα μένει περισσότερο στο σύστημα. Αυτό κάνει τις αντιδράσεις πιο έντονες και πιο παρατεταμένες.
2. Η φυσική σου αντοχή πέφτει ελαφρώς
Η μυϊκή μάζα μειώνεται, ετσι ο μεταβολισμός αλλάζει. Με αποτελεσμα η ενέργεια να εξαντλείται πιο γρήγορα. Γι αυτό το σώμα χρειάζεται περισσότερη «ανάπαυση» μετά από στρεσογόνα γεγονότα.
3. Ο εγκέφαλος ερμηνεύει τα ερεθίσματα διαφορετικά
Με λιγότερα οιστρογόνα, οι νευροδιαβιβαστές που ρυθμίζουν:
• διάθεση
• αντοχή
• ανησυχία
• ηρεμία
είναι πιο ευάλωτοι. Αυτό οδηγεί σε υπερεγρήγορση, που κάνει τα μικρά γεγονότα μοιάζουν μεγαλύτερα από ότι είναι.
4. Το σώμα θυμάται το στρες περισσότερο
Η κορτιζόλη έχει μεγαλύτερη διάρκεια στο αίμα, με αποτέλεσμα:
• πιάσιμο στον αυχένα
• τάση για πονοκεφάλους
• εντάσεις στη μέση
• σφιγμένους ώμους
• νευρικότητα
Αυτές οι εντάσεις εμφανίζονται πιο εύκολα και φεύγουν πιο δύσκολα.
Πώς αντιδρά το σώμα στο στρες μετά την εμμηνόπαυση
Πολλά από τα παρακάτω είναι «νέα» για τις γυναίκες, γιατί δεν τα βίωσαν ποτέ πριν:
• ταχυκαρδίες από μικρή ένταση
• βάρος στο στήθος χωρίς παθολογική αιτία
• πόνος στον αυχένα μετά από άγχος
• αίσθηση εσωτερικής «δόνησης»
• κόπωση μετά από συναισθηματικές συζητήσεις
• υπερένταση που δεν ηρεμεί εύκολα
Το σώμα αλλάζει τρόπο αντίδρασης. Δεν έχει τις ίδιες «άμυνες» με τα χρόνια της αναπαραγωγικής ηλικίας.
Η ψυχολογική διάσταση: γιατί νιώθεις πιο ευάλωτη συναισθηματικά
Τα χαμηλά οιστρογόνα επηρεάζουν σημαντικά:
• σεροτονίνη (σταθερότητα διάθεσης)
• ντοπαμίνη (κίνητρο)
• GABA (ηρεμία)
Αυτή η αλλαγή κάνει τις συναισθηματικές αντιδράσεις πιο έντονες, και το στρες γίνεται πιο βαθιά αισθητό. Αλλά το σημαντικό: δεν σημαίνει ότι «χάνεις τον έλεγχο» ή ότι κάτι δεν πάει καλά. Σημαίνει ότι ο εγκέφαλος λειτουργεί με άλλο τρόπο. Και χρειάζεται άλλη αντιμετώπιση.
Τι μπορείς να κάνεις για να μειώσεις τον αντίκτυπο του στρες
Δεν μπορείς να εξαφανίσεις το στρες, μπορεί όμως να αλλάξεις την επίδρασή του.
Πρακτικά βήματα που βοηθούν
• σταθερή ρουτίνα ύπνου
• μικρές ανάσες μέσα στην ημέρα (κυριολεκτικά και μεταφορικά)
• καθημερινό περπάτημα 15–20 λεπτά
• ήπια ενδυνάμωση 2–3 φορές την εβδομάδα
• καθαρή, απλή διατροφή
• αποφυγή καφεΐνης μετά το μεσημέρι
• πολύ καλή ενυδάτωση
Και κάτι ακόμη:
Το στρες στη μετεμμηνόπαυση δεν θέλει «σκληρό πρόγραμμα», θέλει μικρές σταθερές συνήθειες.
Πότε χρειάζεται ιατρική καθοδήγηση
• επίμονες ταχυκαρδίες
• αϋπνία για πάνω από έναν μήνα
• έντονο άγχος που επηρεάζει την καθημερινότητα
• συμπτώματα που μοιάζουν με κρίσεις πανικού
• ανεξήγητοι πόνοι στο στήθος
Στις περισσότερες όμως περιπτώσεις το σώμα απλώς «επανεκπαιδεύεται» στον τρόπο που διαχειρίζεται το στρες μετά την εμμηνόπαυση.
